Skip to content
KARYA’DA İKİ FARKLI DİL KULLANIMI PDF Yazdır E-posta

Kökenleri İÖ 3. Binyıla kadar uzanan eski Anadolu halklarından Karialılar’ın, bilinen yazılı tarihi İÖ 1. Binyıla kadar uzanıyor. İÖ 1200’lerde, Anadolu’da hâkim uygarlık olan Hititler dağılmış, tüm coğrafyada büyük bir ekonomik çöküntü yaşanıyordu. Dor akınları sonucunda, Anadolu’nun kıyı kentleriyle Yunan adaları arasında göçler başlamıştı. Birkaç yüzyıl boyunca, arkeologların “Karanlık Çağ” olarak tanımladığı bir dönem yaşanmıştı. Bu döneme ait yazılı belge olmadığından, daha sonra yazılmış bazı yazıtlardan bu çağın sonunda kültürel yapıda ve ekonomide hareketlenmenin başladığını öğreniyoruz.

(..)Karia ülkesinin batı sınırı, kuzeyde Büyük Menderes Nehrinin Ege Denizine döküldüğü yerden başlıyor; güneyde Dalaman Çayına kadar uzanıyordu. Karialılar, dağlık ancak bereketli ülkelerinde, aynı dili konuşan, dillerine başka dillerin karışmasına izin vermeyen, komşularıyla iyi geçinen, haklının yanında, çalışkan ve dürüst insanlar olarak tanınıyorlar. Karia bölgesi, bugünkü Muğla ilinin tamamını, Aydın ve Denizli illerinin bir kısmını kapsıyordu .
Burada, Karia dili Karca hakkında Prof. Dr. Mustafa H. Sayar’ın  bir yazısını sizlerle paylaşmak istiyorum.
Karia dilinde yazılmış metinlerin en eskileri Karia bölgesinde değil, Mısır’da Abu Simbel, Abydos, Memphisve Sakkara’da ortaya çıktı. Sayısı 150’den fazla olan Karca yazıtların Mısır’da bulunmasının nedeni, Mısır firavunlarının emrinde paralı asker olarak görev yapan Karialı askerlerdi. İÖ 7. ve 6. yüzyıla tarihlenen bu metinler, genellikle kutsal alanların duvarlarında yazılan grafitti türü yazıtlarla, adak eşyaları ve mezar hediyeleri üzerine yazılmış isimlerden oluşuyor.
Mısır dışında bulunan Karca yazıtların sayısı ise şimdilik 51’i geçmiyor. Bunların bir kısmı duvarlara kazınmış şekilde Kos, Sardeis, Smyrna ve Ephesos ile Tire arasındaki Belevi Mezar anıtı yakınındaki taş ocağında görülürken, İÖ 6. yüzyıla tarihlenen Karca-Eski Yunanca çift dilli bir yazıt Atina’da, bir bronz kap da İran’da bulundu. Karia’ya komşu Lykia’da ise sadece iki Karca yazıt gün ışığına çıkarılabildi.
Anadolu’da bulunan en eski Karca yazıt, İÖ 6. yüzyıla tarihlenen ve Sardeis kazılarında bulunan grafittiler… Diğerleri ise Tralleis, Kildara, Hyllarima, Sinuri, Mylasa, Euromos, Stratonikeia ve Kaunos’ta ortaya çıktı. İÖ 5 yy’a ait pek çok keramik kap parçası üzerindeki Karca yazıtlar, kapların işçiliği yorumlanarak tarihlendi.  Taş üzerindeki Karca yazıtların ise eski Yunanca yazıtların harf karakterleriyle karşılaştırılarak İÖ 4. yy’a ait olduğu belirlenebildi.
Karca yazıtlar, Karia dilinin kendine özgü harf yazısıyla yazılmış… Karia alfabesi 45 işaretten oluşuyor ve kısmen Grek alfabesi ile benzerlikler gösteriyor. Bu işaretlerin bir kısmı yerel nitelikte, bir kısmı da ses değerleriyle ilgili vurgulamalar için kullanılmış olmalı.(..)
Kaunos’ta 1996’da bulunan, İÖ 320 yılına tarihlenen ve iki Atinalı’ya vatandaşlık hakkı veren Karca-Grekçe çift dilli yazıt ise bu dilin Grek harflerine benzeyen harflerinin ses değerlerinin,  her zaman  Grekçe’deki ses değerleriyle aynı olmadığını ortaya koydu.(..) Kaunos çift dilli yazıtı, Karca’nın İÖ 4. yy’ın son çeyreğinde, halen yaşayan resmi dil olduğunu gösteriyor.  
Karia Satrabı Maussolos ise Milas’ta, taş üzerine, devlete ihanet eden üç Karialı’ya uygulanan cezaları yazdırdığı metinlerde, Karca’yı değil Grekçe’yi tercih etmiş. Karialılar kültürel benliklerini korumaya özen göstererek Grekçe’yi bölgelerarası iletişim ve resmi yazışma dili olarak kullanırken, Karca’yı da ana dilleri olarak kullanmaya devam etmiş ve bu dili yazılı hale getirerek, Karca’nın yazılı belgelerinin günümüze ulaşmasını sağlamışlar(dır).

Kaynak:

[1] Yrd. Doç. Dr. Şengül Aydıngün, Kocaeli Üni. Arkeoloji Bölümü, National Geographic Türkiye, Eylül 2010

[1] 45 İşaretli Dil: Karca, Prof. Dr. Mustafa H. Sayar, National Geographic Türkiye, Eylül, 2010



Favori Sosyal Sitelerde Paylaş.
|
 

Dil Çeviri

Turkish Afrikaans Albanian Arabic Armenian Azerbaijani Basque Belarusian Bulgarian Catalan Chinese (Simplified) Chinese (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Filipino Finnish French Galician Georgian German Greek Haitian Creole Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Irish Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Macedonian Malay Maltese Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Thai Ukrainian Urdu Vietnamese Welsh Yiddish